Soms vragen mensen mij hoe een illustratie eigenlijk ontstaat. Of ik eerst ga tekenen, of dat ik van tevoren al weet hoe het beeld eruit komt te zien. Maar zo werkt het voor mij niet. Het begint altijd met luisteren.
Wanneer iemand zijn verhaal vertelt, gebeurt er namelijk iets in mijn hoofd. Terwijl iemand praat, verschijnen er langzaam beelden. Geen perfecte tekening, geen uitgewerkt ontwerp. Meer losse flarden die zich langzaam beginnen te vormen. Als iemand vertelt dat zijn energie steeds wegloopt, zie ik bijvoorbeeld een batterij die langzaam leeg raakt. Wanneer iemand zegt dat alles eindelijk beter op elkaar aansluit, verschijnen er tandwielen die in elkaar grijpen. En als iemand vertelt dat hij onderweg obstakels tegenkomt maar toch zijn doel wil bereiken, zie ik een berg voor me, met bovenop een vlag.
Ik teken dus niet letterlijk wat iemand zegt. Ik luister naar het verhaal en zoek naar het beeld dat daaronder ligt. Vaak zit dat in een metafoor. Soms in een woord dat blijft hangen. Soms in een gevoel dat iemand tussen de regels door laat horen.
Dat gebeurt eigenlijk niet alleen wanneer iemand mij iets vertelt. Zelfs wanneer ik gewoon buiten loop kan het gebeuren. Als woorden en beeld niet kloppen, merk ik dat meteen. Laatst zag ik bijvoorbeeld een logo met het woord “rood” erin, terwijl het logo zelf groen was. Voor veel mensen valt dat misschien niet eens op, maar in mijn hoofd ontstaat dan meteen een soort kortsluiting. Het verhaal en het beeld spreken elkaar tegen.
Mijn vriend moest daar dan ook om lachen toen ik hem dat liet zien. Hij zei:
“Jij denkt gewoon in beelden. Natuurlijk voelt dit voor jou niet logisch.”
En misschien heeft hij daar wel gelijk in. Want wanneer iemand praat, lijkt het soms alsof er om mij heen kleine scènes ontstaan. Als ik omhoog kijk, zie ik ze bijna bewegen: een batterij die langzaam leegloopt, tandwielen die draaien, een berg die beklommen wordt. Pas daarna begin ik te tekenen.
Beeld helpt om iets zichtbaar te maken dat anders moeilijk uit te leggen blijft. Niet omdat woorden verkeerd zijn, maar omdat ons brein graag iets heeft om aan vast te houden. Een klein beeld kan soms al genoeg zijn. Niet om een heel verhaal te vertellen, maar om een moment vast te zetten, een inzicht, een processtap, een gevoel.
Dat zie ik ook terug bij de mensen met wie ik werk. Wanneer een idee eenmaal zichtbaar wordt, ontstaat er vaak overzicht. Dingen vallen op hun plek. Niet alleen voor degene die kijkt, maar ook voor degene die het verhaal vertelde.
Het voelt een beetje alsof er langzaam mist optrekt boven een landschap. Het landschap zelf verandert niet. Het was er altijd al. Alleen waren de lijnen nog niet scherp genoeg om het in één oogopslag te zien. Wanneer de mist dunner wordt, verschijnt het landschap vanzelf.
En ik denk dat dat precies is, wat beeld kan doen. Niet iets nieuws toevoegen, maar zichtbaar maken wat er al was.
Wat in jouw verhaal is eigenlijk al helder, maar nog niet zichtbaar?
Misschien herken je dit.
Dat er in je hoofd al lang een helder verhaal zit, maar dat het nog moeilijk zichtbaar wordt voor anderen.
Met Visual Notes of maatwerkillustraties vertaal ik zulke verhalen naar beeld. Niet om alles uit te leggen, maar om de kern zichtbaar te maken.
Soms is één beeld al genoeg om een verhaal houvast te geven.